آموزش گردشگری و هتلداری

این وبلاگ درباره کلیه امور گردشگری و هتلداری و آموزش آنها مخصوصا طبیعت گردی صحبت میکند

 
نویسنده : رضا حسینی - ساعت ٢:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱٢/۱

 

سوزن و رشته هایی به رنگ آفتاب جنوب و دستان هنرمند ایرانی بر پارچه ای به سبزی جنگل های شمال نقش بته جقه بر حاشیه پیراهنی همرنگ کویر لوت جامه ای آراسته می شود به زیبایی هنر لطافت روح شکوه و رنگارنگی بی نظیر طبیعت ایران . جامه ای که حکایت از هویت دیرین ایران و ایرانی است .

نوع پوشش هر ملتی طی گذر زمان بر اثر حوادث تاریخی وضعیت اقلیمی شرایط و تحولات فرهنگی دگرگون می شود و از هر دوره آذین یا زنگاری بر دامن تاریخ پوشش هر ملت می نشیند با نگاهی به پیشینه لباس در سرزمین مان و تنوعی که از شمال تا جنوب کشور در میان اقوام مختلف دیده می شود بر گنجینه ای غنی از طرح و مدل ها و ایده های زیبا و ملی بر می خوریم . لباس خانم ها کاملاً پوشیده بوده و حتی اگر پوشش سر به قصد ایجاد حجاب نبوده به عنوان یک زیور و آرایه استفاده می شده است . لباس پوشیده نشانه وقار و زیبایی به حساب می آمده .

فصل 1 ( لباس و پوشاک ترکمن ها از گذشته تا حال )

پوشش و لباس ترکمن ها را در وهله اول می توان به دو دسته سنتی و امروزین تقسیم کرد :

پوشش سنتی یا قدیم تا قبل از تلاش های رضا خان در جهت یکدست کردن شکل لباس در ترکمن صحرا و کل ایران استفاده می شد و پوشش جدید که تداول آن به دوره یک دست شدن شکل لباس مربوط بوده و تا حال حاضر تداوم دارد . در جریان اجرای برنامه ی یکدست سازی فرم البسه و کشف حجاب عمال رضا خان به زور روسری زنان را بر می داشتند و به مردان لباس هایی با شکل و فرم بیگانه و غربی می پوشاندند . تحت این فشارها رفته رفته هویت و شکل لباس سنتی رنگ باخت .

 

فصل 2 ( پوشاک زنان و دختران ترکمن )

لباس های زنان ترکمن بسیار متنوع است ، این نوع تنوع علت و فلسفه  خاصی دارد که با دوره های سنی آنان مرتبط است همچنین زنان و دختران ترکمن از لباس هایی با زیور آلات گوناگون استفاده می کنند که تنوع جالب توجهی دارد . ذیلاً به بررسی اجمالی پوشش زنان ترکمن در گذشته می پردازیم که به چهار قسمت تقسیم می شود :

الف ) تن پوش    ب ) شلوار    ج ) انواع روسری    د ) کفش

الف ) تن پوش یا کونیک ( Koynek ) :

زنان ترکمن پیراهن های ابریشمین می پوشیدند که غالباً به رنگ قرمز بود و قیر میز کونیک ( Gyrmyz k ) نام داشت و هر قسمت یقه و سر آستین سوزن دوزی می باشد . پیراهن سه قسمت داشت : ینگ (Yeng ) یا آستین و پهلوی یان ( Yan ) و دامن آشپزی ( Ashyry ) . بر روی پیراهن شال یا کمر بندی بسته می شد و دختران از کمربندی آراسته به دانه های کوچک و زیر منجوق استفاده می کردند که مونجوق قوشان ( Monjuk  Gusak ) نامیده می شد . یقه پیراهن را با « گل یقه » ( Gul Yaka ) می آراسته اند . بوقا ( Bukow ) سینه ریز نقره ای درشتی بود که از گردن می اویختند .

چابیت ( Cabyt ) : بالا پوشی بود که زنان ترکمن بر روی پیراهن می پوشیدند .

ب ) شلوار :

بالاق (Balak) انتهای پاچه شلوار زنانه سوزن دوزی مفصلی داشت که به اسامی گوناگونی خوانده می شد از جمله : دویه کله ، سکلیرمه چویچه ، ایکی حورمان ، دو و غیره که به ترتیب از پائین تا نزدیکی ساق پا را تشکیل می داد .

 

ج ) کلاه و روسری :

بوروک ( Boruk ) یا عرقچین : کلاه گرد و صاف و بدون برجستگی بود . دختران غالباً بوروک را بر سر گذاشته و از روسری استفاده نمی کردند . توپبی ( Topbi ) وقتی دختر ترکمن عروسی می کرد به جای کلاه دخترانه پیشانی بند را جایگزین می کرد . انواع  روسری در میان برخی طوایف همچون یموت ( Yomut ) روسری هایی به نام چاشو ( Cashew ) رواج داشت که خود بر چند نوع است از قبیل : اریش چاشو ، المینچه چاشو ، آتلارز چاشو ، قارتما چاشو و چاشو چارقد که عموماً به روسری مربعی شکل و ابریشمی اطلاق می شود . انواع دیگری هم مانند کورته ( Kurte ) و قینگاچ ( Gynac ) نام داشت .

د ) کفش :

کفش زنان ترکمن را غالباً هنرمندان محلی می دوختند . کفش هایی نظیر گل میخ لی ، قیر ما کفش با نوک برگردان و پاشنه ای بلند در میان آنها استفاده می شد .

زنان ترکمن از زیور آلات گوناگونی استفاده می کردند که از جمله است : آچار باغ و ساچ باغ که نوعی مو بند زینتی است . گول یقه ، قولاق ، حالقا یا گوشواره که انواع مختلفی چون آیلی ، حالقا تومار چاقلی ، حالقا و ... دارد . پیله زیک یا بوزلیک دستبندی بود که بر مچ دست می بستند .

 

 

 

فصل 3 ( پوشاک مردان ترکمن )

لباس مردان را می توان در چهار قسمت : تن پوش ، شلوار ، کلاه و کفش بررسی کرد .

الف ) تن پوش ها :

دون ( Don ) لباس اصیل ترکمنی ردای بلندی بود که از ابریشم دوخته می شد و تا زیر زانوان می رسید . دون بنا به رنگ و بافت بر دو نوع  بود اگر از ابریشم کلاه قرمزی دوخته می شد . قنیریل دون یا قیر مینر دون و اگر از ابریشمی دوخته می شد که رنگ آن متمایل به زرد بوده و بافت پارچه آن یکنواخت نباشد . در واقع رنگارنگ و راه راه می باشد .که قارما دون نام داشت . بر حاشیه دون نوارهای سوزن دوزی از انواع آداجا ( دو نخ تافته سیاه و سفید و یا تیره و روشن ) بر کمره دون کمبرندی  گاه آراسته به نقره حاوی وجود داشت . که به آن قوشاق و یا تیرمه شال می گویند . چاکمن بال پوششی است بلندتر از کتهای کنونی که از ترک شتر تهیه می شود . چاکمن تهیه شده از کرک و مرغوب را اینچه حاکمین چاکمن و چاکمن و چاکمی و یا یقه ای کوتاه و مدور و بدون دکمه داشت با آستین هایی بلند که به جای دکمه بندهایی در آن به کار می رفتند .

ب ) شلوار  :

شلوار مردانه از تنبان گشادی بود که رشته ای پنجه ای  لیفه آن را تشکیل می داد و سر آن را گاه با هوتاز ( Hotaz ) یا منگوله می آراسته اند این شلوار بالاق ( Balack  ) نام داشت .

ج ) کلاه :

 تلپک ( Telpek ) کلاه پوستی با پشم های نسبتاً بلند که انواع گوناگون دیگری هم دارد . که عبارتند  از 1- دومه تلپیک     2- بوخار تلپیک        3- شیسپر ما تلپم

د ) کفش :

اصلی ترین پاپوش مردان چکمه های بلند چرمی با نوک گردان بود .

چاریق : چوپانان از پوست گاو و چارتی تهیه می کردند که مخصوص استفاده در صحرا و خام نرم است .

دولاق ( Dolack ) : قبل از پوشیدن چارق پارچه ای دستباف دور پا تا ساق می پیچیدند که حکم محافظ و یا جوراب را داشت و دولاق نامیده می شد .

چپک ( CEPEK ) یا یلکن ( Yelken ) پاپوشش تابستانی بود که از پوست شتر تهیه می شد .

 

فصل چهارم ( پوشاک کردهای شمال خراسان )

در استان خراسان کردها از اطراف کلات تا غرب بجنورد سکونت یافته اند کردهای این محله این ناحیه از دو ایل بزرگ به نام های زعفرانلو و شادلو تشکیل شده اند که هر کی آز انها داری ظرایف جداگانه ای می باشند . طبق بررسی های انجام شده شادلوها در بجنورد و زعفرانلو در قوچان سکونت دارند . اساس و پایه پوشاک این دو ایل یکسان و هماهنگ می باشد . شادلو ها در اثر مهاجرت با شهرنشینان دارای پوشاک ساده تر از دیگر نواحی شده اند . لذا به علت اصالتی که در لباس های زعفرانلو مشاهده می شود بانوان کرد مناطق شمال خراسان مجموعاً 8 تکه می باشند که مشخصات آنها به قرار زیر است : کفش بانوان کرد شمال خراسان – این کفش در بین مردم این ناحیه به کومخ معروف است . جنس آلیاژی الوان بخصوص سبز است . شکل ظاهری گوشا به نعلین نوک برگشته می باشد و رویه و کناره های کفش را با نخهای ابریشمی رنگی رودوزی و گلدوزی می نمایند و جوراب بانوان کرد شمال خراسان .

 

 

لباس های سنتی ایران :

یکی از طرح هایی که با استقبال زیادی هم رو به رو شد روی آوردن آن با سوزن دوزی های زیبایی کار شده که الهام گرفته از هنر والای ایرانی است . علاوه بر این برش های زیادی در لباس باعث شده تا تن راحت تر باشد این طرح متعلق به یکی از دانشجویان الزهرا است .

 

 

این هم یک نمونه از لباس های سنتی ترکمن صحرا . این طرح را برای نمایش در مراسم سفارتخانه ها در نظر گرفته بودند .

 

 


comment نظرات ()