آموزش گردشگری و هتلداری

این وبلاگ درباره کلیه امور گردشگری و هتلداری و آموزش آنها مخصوصا طبیعت گردی صحبت میکند

گیاهان مناطق کویری ایران
نویسنده : رضا حسینی - ساعت ٧:٢٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/٢٩

نخل ایرانی :Nannorhops ritchieana

گیاهی است در ناحیه گرمسیری جنوب ایران میروید تیرک باروری به ارتفاع 5/2متر میدهد خوشه های متراکم وبزرگی دارد که میوه آن خوراکی نیست بیشترین میزان حصیر یا کپررا با برگهای این گیاه درست میکند.نخل ایرانی در نوبوسندین است ناحیه گرمسیری ایران به دو قسمت تقسیم میشود.ناحیه اول از قصر شیرین شروع میشود تا شمال خوزستان بخش هایی از بوشهر که بیشترین درخت کنار را در این ناحیه داریم سپس تا بلوچستان این ناحیه گسترش پیدا می کند شاید  یکی از شاخص های حوزه مکران ایران این گونه باشد.

نرگس :Narcisustazetta

یکی از زیبا ترین گیاهانی که در فصل بهار به فراوانی یافت میشود ما در ایران دشت نرگس را داریم.یعنی این گیاه به صورت خودرو در کازرون اطراف بهبهان واطراف دریاچه پریشان کازرون فراوان میروید که میتوان با عنوان دشت نرگس یا دره نرگس از آن یاد کرد منشا این گیاه از ایران است گلهای زیبای ان رنگ سفید دارای عطر فراوان بوده.

 

انبه:MangiferraIndica

در کشور ایران انبه به صورت گیه کاشته شده داریم و امروز  در خرداد ماه وتیر ماه میوه آن را که اغلب از خارج وارد شده است این میوه هسته درشتی دارد هر دانه انبه که از نواحی جنوبی ایران به خارج صادر میشود میتواند ثروتی برای مردم فقیر بلوچستان به این مکان اورد این درخت در منطقه سرباز دربلوچستان به صورت انبوه کاشته می شود. این گیاه در مناطق گرمسیری میروید منشا آن کشور هندوستان است.

 

خرزهره:Nerium oleander

این گیاه در بستررودخانه های نواحی جنوبی ایران به فراوانی یافت میشود در ناحیه خزر به صورت خودروی وجود دارد در بین ببم وجیرفت در دهی به نام ده بکری سردترین جایی است که این گیاه زندگی میکند خزان تدریجی دارد .

استبرق:Calotropis procera

یکی از درختچه های شناخته شده نواحی جنوبی ایران_بلوچستان  هرمزگان بوشهر خوزستان وایلام است .اسم این گیاه در قررآن نیز امده است گلهای آبی رنگ زیبایی دارد.میوه آن گیاه مانند یک کلیه درشت تو خالی ومتورم است وحاوی دانه هایی که روی آن تارهایی وجود دارد در گذشته خیلی دور با این تارها دیبای شوشتری درست میکردند.این درخت در برابر گرما بردباری خوبی دارد ولی در برابر سرما طاقت ندارد این درختچه برای تثبیت تپه های شنی مناسب است.

 

حرا:Avicennia marina

این گیاه را در نقاط دارای جزرو مددریا میبینیم اسم این گیاه به افتخار بو علی سینا نام گذاری شده است.این گیاه در روز بیرون از آب ودر شب داخل آب است. این گیاه ویژگی خاص دارد زنده زا است میوه های این درخت جوانه زده وریشه تولید می کند وهنگامی که به زمین میافتد مانند این است که ان را کاشتیم.

 

چندل :Rhizophoa mucronata

میوه تخم مرغی شکل دارد این گیاه هم مانند گیاه حرا زنده زاست.درخت حرا یکی از درختان مانگروConocarpus ereclus بنام است که در مدینه ومکه کاشته شده و اما توانسته است بر روی خشکی استقرار پیدا کند که از امریکا به این کشور اورده شده است این درختچه امروز به  استان هرمزگان بندر عباس هم امده است ممکن است این گیاه بتواند خشکی های کشور ما را نجات دهد.

 

تمر هندی:Tamarindus indica

محصول این گیاه تمر هندی است و میوه ای گوشتی دارد که شکل ان لوبیایی شکل است این درخت را به صورت کاشته شده در میناب چابهار و بلوچستان داریم منشا این گیاه در هندوستان است.

کلیر:Copparis deciduas

این درختچه شبیه ارغوان موجود در تهران  است روی تپه های شنی رشد میکند ودر ایرانشهر می روید. در نواحی جنوبی در تمام طول سال به جز فصل گرم تابستان گیاه گل دارد.پراکندگی آن در ایرانشهر کنارک چابهار بندر جاسک میناب است.

کوریا علف قبرستان :Capparis spinosa

گلهای معطر وزیبایی دارد.میوه های مانند هندوانه دارد که کشیده است وگلهای آن دارای پرچم های بلند است گیاه کاملا خاردار است.اسم فارسی ان کوریا گور است.در نواحی جنوبی آن لگجی میگویند.گونه دیگری از آن بنام cappa"rs"cat"ilagineaدر ایران متعلق به منطقه صحاری سندی است.این گیاه صرفا روی سنگها صخره ها رویش دارند.در منطقه بوشهر به گاو بندی یا از گاوبندی به بندر عباس که به دریا هم نزدیک است  گیاه ناحیه سبز سبزی را بوجود آورده است برگ این گیاه کاملا گوشن آلود و نوک آن خار سیاهی دارد این گیاه در منطقه رویش رنگ سبز روشنی را بوجود می آورد.

 

درخت خربزه یا خربزه درختی:Carica papaya

یکی از زیباییهای بلوچستان است میوه آن در کنار برگها ودر انتهای تنه گیاه وجود دارد. این میوه در اواخر خرداد در منطقه سرباز به فروش می رسد.میوه این درخت در زیر برگها وزیر تاج دیده میشود ارتفاع این درخت حداکثر به 3الی 4 متر میرسد میوه آن کاملا نرم وقابل خوردن است.حوزه نوبوسندین در سراسر ناحیه جنوبی ایران بصورت کمربند باریکی با عرض حداکثر تا 100کیلومتر از قصر شیرین بطرف شرق تا بلوچستان گسترش دارد.ناحیه گرمسیری است که معرف آن درختان کنار خرما کهور وآکاسیا میباشد وبه اصطلاح یک نقطه شبه ساوان یعنی درختان نیامدار به همراه گندمیان میباشد.

همانگونه که در بخش جغرافیای گیاهی عنوان شد این ناحیه در برگزیده دامنه های  جنوبی البرز’دشتهاو بیابانهای مرکزی’جنگلهای بوط غرب وقسمتهای شرقی ایران میباشد میتوان آن را به سه زیر ناحیه دشتی’کوهستانی و بیابانی تقسیم کرد.

از گیاهان ناحیه دشتی وبیابانی آن میتوان به گیاهان زیر اشاره کرد:

درمنه:Artemisia spp

گیاهانی هستند معطر’دیرگل’اغلب در فصل پاییز به گل ومیوه مینشیند ویکی از علوفه های رایج نواحی بیابانی مرکزی ایران هستند.

 

قیچ:Zygophyllum eurypterum

درختچه ای است که اغلب نواحی مرکزی ایران وبخشهایی از حوزه نوبوسندین رویش میابد گیاهی است بسیار با ارزش  از نظر تثبیت خاک وبیابان زدایی در سالهای اخیر با افزایش جمعیت و تعداد روستاها اغلب در کنار روستاها جای خود را به اسپند داده است.

 

گاو چاق کن:Scariola  orientalis

یکی از بوته های شاخص نواحی بیابانی  ایران است که به همراه درمنه و قیچ به فراوانی دیده می شود اسکنبیل calligonumsppاز درختچه های نواحی  شنی  بیابانی ایران است اغلب روی تپه های شنی می روید از نظر تثبیت بیابانها  شنی اهمیت خاصی دارد.

 

تاغ:Haloxylon ommoderdron

این درختچه اغلب روی تپه های شنی ناحیه بیابانی  ایران میروید و با میوه های رنگارنگ خود در فصل پاییز زیبایی خاصی به مناطق بیابانی میدهد.

 

شورها:Salsala spp

این مجموعه قریب به سی گونه دارد که همگی در نواحی بیابانی ایران (به جز دو یا چند گونه) میروید  اغلب در فصل پاییز گل ومیوه میدهند شاید از زیباترین آنها در قصل پاییز بتوان  به salsola crassaاشاره کرد.

اشنان:Seidlitzia tosmatinus

یکی از گیاهان با برگ های گوشتی است که در نواحی بیابانی شوربا آب تحت العرض بالا میروید و در گذشته دور از آن برای صابون پزی استفاده میکردند.

 

گزها:Tamarix spp

درختانی هستند که اغلب فاقد برگ پهن و مشخص هستند اغلب در کنار دره ها و رودخانه های دارای آب فراوان زندگی میکنند گونه های آن اغلب شور پسند بوده ودر نواحی بیابانی  شور قابل کاشتن میباشد در نواحی بیابانی مرکزی ایران ازچوب آنها  برای مصارف روستایی استفاده میکنند.

نواحی کوهستانی  غرب ایران در بر گیرنده گیاهان زیر است:   

بلوط ایرانی:Quercus persica

درختی است که با گسترش و پراکندگی وسیع از نواحی شمال غربی ایران  در پیرانشهر شروع تا بخش هایی از ارتفاعات استان فارس تا دشت ارژن گسترش میابد تعداد گونه های بلوط غرب ایران سه گونه است ولیکن رایجترین آنها همان بلوط ایرانی است.

بادام کوهی:Amygdalus scoparia

درختچه ای است که در بخشهای وسیعی از ارتفاعات زاگرس گسترش دارد این درختچه  را میتوان به سادگی به خاطر نداشتن برگ و ساقه های سبز از درختان ودرختچه ها تشخیص داد.

بنه: pistacia atlantica

درختی است که در نواحی غربی ایران ودر بخشهای مرکزی ایران نیز  به فراوانی دیده میشود در سالهای  اخیر آن را طلای سبز نامیدند زیرا بهره برداری از شیرابه آن به نام سقز  یکی از ارقام صادراتی ایران محسوب میگردد در حالی که میتوان از بردباری ونیاز اکولوژیکی کم آن  برای سرسبزی  نواحی مرکزی ایران  بهره گرفت  سه درخت مذکور از عناصر اصلی تشکیل دهنده پوشش گیاهی جنگلهای غرب ایران میباشد اگر چه که درختان ودرختچه های دگری مانند زالزالک ’آلبالوی کوهی ’محلبو ...در این ناحیه میرویند.

از گیاهان نواحی کوهستانی و تپه ماهورهای ناحیه ایرانو_تورانی میتوان به انواع گیاهان زیر اشاره داشت:

هزار خارها:Cousinia spp

این مجموعه از گیاهان در ایران 210گونه دارند که به علت خاردار بودن به این نام نامیده شده اند سراپای گیاه اعم از برگها”ساقه وگلهاو گل آذین خاردار است وگلهای بسیار زیبا وکپه ای دارند.

چوبکها :Acanthophllum spp

از گیاهان زیبای نواحی مرکزی ایران هستند در گذشته دور از ریشه آنها برای تهیه چوبک(پودر شوینده)استفاده میکردند.

کلاه میر حسن آقا :Acantholimon spp

این جنس غریب به هشتاد گونه دارد که اغلب در دامنه های کوهستانی تا ارتفاعات فوقانی بصورت پشته ای وکوسنی شکل میرویند ودر گذشته بسیار دور از انها برای شیب بندی پشت بام ها استفاده می کردندو امروزه نیز در اغلب نواحی ایران در لبه بام ها میتوان در لبه بامها میتوان خشک شده آنها را دید.

اسپرس کوهی:Onobrychis cornuta

یکی از گیاهان پشته ای و زیبا نواحی کوهستانی ایران است که در فصل بهار در اوایل تابستان  با گلهای زیبا خوش رنگ خود جلوه ای خاص به ارتفاعات کوهستانی  میدهد.

گون ها :Astraglus spp

حدود 800گونه گون در ایران  میروید که در میان آنها حدود 200گونه خاردار بوده وتعداد معدودی از آنها مولد کتیرا هستند کتیرا در گذشته در یکی از ارقام  صادراتی ایران محسوب می شود.

 ارس:Juniperus excels

یکی از درختان همیشه سبز  ارتفاعات البرز در شیب  جنوبی است که درارتفاعات جنوب گرگان و شمال خراسان گسترش دارد این درخت همیشه سبز بردباری شگفت انگیزی دارد واغلب در دل سنگها و صخره ها میروید.بخش مرکزی ایران یعنی ناحیه ایرانو_تورانی مرکز گونه زایی است وتنوع ژنتیکی  قابل توجهی دارد اگر بخواهیم در مورد گیاهان آن صحبت کنیم شاید بتوان قریب به5000گونه در آن یافت که از حوصله این بحث خارج است از عمده ترین وشناخته شده ترین گیاهان خزری باید به درختانی چون راشی ’بلوط’توسکا’کلهور’ممرز’لرگ’گردو’لور ’اوری’انجیلی’افرا’آزاد’شمشاد خزری ...اشاره داشت.

 

 


comment نظرات ()